Cukrzyca ciążowa - ryzyko, profilaktyka i leczenie

Cukrzyca ciężarnych jest zaburzeniem objawiającym się wysokim poziomem cukru we krwi przyszłej mamy. Schorzenie to może mieć wpływ na ciążę i zdrowie dziecka, dlatego kobieta wymaga specjalnej opieki zarówno w czasie ciąży, jak i po porodzie. Mimo że lekarz będzie regularnie kierował na badania, możesz podjąć pewne działania przed ciążą i w jej trakcie w celu obniżenia ryzyka oraz kontroli poziomu cukru we krwi. Obejmują one zdrowe odżywianie i regularne ćwiczenia. Poniżej znajdziesz więcej informacji na temat tej choroby, jej wpływu na ciążę oraz czynników ryzyka.

Czym jest cukrzyca ciążowa?

Cukrzyca ciężarnych jest rodzajem cukrzycy, która występuje u niektórych przyszłych mam. Hormony ciążowe utrudniają organizmowi przetwarzanie cukru (glukozy), ponieważ nie pozwalają insulinie na utrzymanie stabilnego poziomu cukru we krwi. Zazwyczaj organizm produkuje więcej insuliny, aby temu przeciwdziałać, ale u niektórych ciężarnych kobiet ilość ta nie jest wystarczająca, w związku z czym poziom cukru we krwi jest zbyt wysoki. W efekcie glukoza nie przenika do komórek, w których powinna zostać wykorzystywana do produkcji energii, lecz pozostaje we krwi.

Cukrzyca zazwyczaj pojawia się w drugiej połowie ciąży, niekiedy już w 20. tygodniu, ale najczęściej później. Dzieje się tak dlatego, że wraz z rozwojem dziecka, łożysko wytwarza więcej hormonów zaburzającym działanie insuliny. Lekki wzrost poziomu cukru we krwi po jedzeniu jest normalnym zjawiskiem, ale jeśli masz cukrzycę ciążową, wyższe stężenie glukozy może mieć wpływ na wzrost i rozwój dziecka.

W jaki sposób diagnozuje się cukrzycę ciążową?

Możesz nie zaobserwować żadnych objawów cukrzycy ciążowej. Jeśli jednak występuje u Ciebie którykolwiek z poniższych czynników ryzyka, lekarz prawdopodobnie zaproponuje przeprowadzenie badania w kierunku cukrzycy ciążowej. Jeśli jesteś w mniejszym stopniu narażona na chorobę, lekarz zleci wykonanie badania OGTT (test obciążenia glukozą) w drugiej połowie ciąży, między 24. tygodniem a 28. tygodniem. W przypadku wątpliwości zasięgnij porady.

Kobietom z cukrzycą ciążową lekarz może zalecić częstsze wizyty, szczególnie w ciągu ostatnich trzech miesięcy ciąży, aby monitorować stan matki i dziecka.

Cukrzyca ciążowa - Czynniki ryzyka

Nie wiadomo, dlaczego u niektórych kobiet rozwija się ta choroba, ale wyróżniamy następujące czynniki ryzyka występowania cukrzycy w okresie ciąży:

• wiek powyżej 25 lat

• brak aktywności fizycznej

• nadwaga

• wysokie ciśnienie krwi

• przebyte choroby serca

• zespół policystycznych jajników

• stan przedcukrzycowy (prekursor cukrzycy typu 2) lub cukrzyca typu 2 w bliskiej rodzinie

• cukrzyca ciążowa w poprzedniej ciąży

• urodzenie dziecka ważącego powyżej 4 kg

• wewnątrzmaciczne obumarcie płodu z niewyjaśnionej przyczyny.

Lekarz prawdopodobnie zna część występujących u Ciebie czynników ryzyka, ale pamiętaj, aby przed zajściem w ciążę lub podczas pierwszej wizyty ciążowej powiedzieć mu o wszystkich.

Jaki wpływ na ciążę i dziecko może mieć cukrzyca ciążowa?

Większość przyszłych mam z cukrzycą ciążową rodzi zdrowe dzieci. Choroba ta musi być jednak uważnie leczona i monitorowana przez lekarza. Poniżej znajdują się niektóre z zagrożeń związanych z cukrzycą ciążową, na które narażone jest dziecko.

• Nadmierny przyrost masy ciała dziecka. Podwyższony poziom glukozy we krwi oznacza, że dziecko otrzymuje zbyt dużo cukru, co powoduje przybieranie na wadze. Może to być przyczyną powikłań lub urazów przy porodzie.

• Zwiększone ryzyko przedwczesnego porodu. Chociaż większość kobiet z cukrzycą ciążową donosi ciążę, w niektórych przypadkach, ze względu na większe wymiary dziecka, lekarz może zalecić wywołanie porodu przed terminem.

• Zwiększone ryzyko wystąpienia zespołu zaburzeń oddychania. Dziecko może mieć trudności z oddychaniem i potrzebować pomocy do momentu, aż płuca w pełni się rozwiną.

• Niski poziom cukru we krwi (hipoglikemia)

• Żółtaczka

• Zachorowanie na cukrzycę w późniejszym wieku

• Nadwaga lub otyłość w dzieciństwie

Podczas porodu dużego dziecka mogą wystąpić:

• Trudności podczas porodu

• Podwyższone ryzyko cięcia cesarskiego – ponieważ poród naturalny dużego dziecka może wiązać się z większym ryzykiem

• Silne krwawienie po porodzie

• Pęknięcie ściany pochwy lub krocza w przypadku porodu siłami natury.

Cukrzyca ciążowa zwiększa również ryzyko następujących schorzeń:

• Wysokie ciśnienie krwi i stan przedrzucawkowy (choroba związana z wysokim ciśnieniem krwi) w czasie ciąży

• Cukrzyca typu 2. Poziom cukru we krwi powinien powrócić do normy wkrótce po porodzie, ale istnieje większe ryzyko zachorowania na cukrzycę typu 2 (u 15–70% kobiet z cukrzycą ciążową na późniejszym etapie życia rozwija się cukrzyca). Dobra wiadomość jest taka, że osiągnięcie prawidłowej masy ciała po porodzie zmniejsza to ryzyko. Ze wszystkich kobiet, które w ciąży cierpiały na cukrzycę, ale po porodzie pozbyły się nadwagi, mniej niż 25 procent zachorowało później na cukrzycę typu 2.

Niektóre kobiety chorują na łagodną odmianę cukrzycy przed zajściem w ciążę, nie wiedząc o tym. W takim przypadku cukrzyca może towarzyszyć im całe życie i nie minąć po porodzie.

Czy cukrzycy ciążowej można zapobiec lub ją wyleczyć?

Możesz podjąć kilka działań, które pomogą zapobiec cukrzycy ciążowej. Zdrowa dieta przed zajściem w ciążę może zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby, choć nie zawsze. Jeżeli planujesz dziecko, staraj się zdrowo odżywiać, regularnie ćwiczyć i pozbyć nadwagi.

Jeśli zdiagnozowano u Ciebie cukrzycę ciążową, istnieje kilka sposobów, które mogą pomóc kontrolować poziom cukru we krwi i zmniejszyć ryzyko powikłań:

• Zdrowe odżywianie. Mimo że kobietom w ciąży nie zaleca się odchudzania, jedzenie dużej ilości owoców, warzyw i produktów pełnoziarnistych może pomóc kontrolować cukrzycę. Spożywaj regularne posiłki w ciągu dnia, ale zwracaj uwagę na wielkość porcji. Lekarz może zalecić stosowanie diety mającej na celu kontrolowanie cukrzycy ciążowej i doradzi, jaki przyrost masy w czasie ciąży jest zdrowy.

• Ćwiczenia. Ćwiczenia pomagają obniżyć poziom cukru we krwi i mają pozytywny wpływ na ogólny stan zdrowia. Porozmawiaj z lekarzem, jakie ćwiczenia możesz wykonywać w ciąży, ale zwykle spacery i joga ciążowa to dobry wybór. Jeśli lekarz wyrazi zgodę, staraj się wykonywać lekkie ćwiczenia przez około 30 minut dziennie pięć dni w tygodniu.

• Leki. Około 10–20 procent kobiet cierpiących na cukrzycę ciążową musi przyjmować insulinę (zazwyczaj w formie zastrzyków), aby kontrolować poziom cukru we krwi. W razie potrzeby lekarz przepisze Ci insulinę.

W ciągu trzech ostatnich miesięcy ciąży lekarz może zalecić częstsze wizyty kontrolne i badania krwi w celu oznaczenia stężenia cukru. Niekiedy kobiety samodzielne sprawdzają poziomu cukru we krwi codziennie (nawet kilka razy dziennie). W takim przypadku lekarz przekaże dokładne instrukcje.

Lekarz będzie także uważnie monitorował stan zdrowia dziecka, aby sprawdzić, czy ciąża rozwija się prawidłowo.

Lekarz sprawdzi poziom cukru we krwi u matki zaraz po porodzie i ponownie po 6–12 tygodniach (czasami częściej). Może także zalecić późniejsze kontrole stężenia cukru co kilka lat.

Wiadomość o cukrzycy ciążowej może wywołać stres i zdenerwowanie. Możesz mieć także wiele pytań, ale pamiętaj, że lekarze zapewnią Ci odpowiednią opiekę, aby ciąża przebiegała prawidłowo i dziecko było zdrowe.