Ty też jesteś ważna: jak zadbać o siebie w macierzyństwie

Ciąża i pierwsze miesiące z dzieckiem potrafią przynieść radość, wzruszenie, niepewność i przytłoczenie – czasem wszystko tego samego dnia. To, że czujesz to wszystko naraz, jest czymś naturalnym i nie mówi nic złego o Tobie ani o Twojej miłości do dziecka.

W tym artykule znajdziesz proste i praktyczne pomysły na to, jak zadbać o siebie po porodzie i w czasie ciąży, a także informacje o tym, do kogo w Polsce zwrócić się po wsparcie, jeśli trudne emocje się utrzymują.

Dlaczego Twoje samopoczucie ma znaczenie

Dbanie o siebie jest częścią troski o rodzinę – nie odbierasz w ten sposób nikomu czasu ani uwagi. Kiedy znajdujesz chwilę dla siebie, nadal jesteś tą samą uważną, kochającą mamą.

Poczucie winy mamy pojawia się jednak bardzo często. Wystarczy pięć minut z kawą, dłuższy prysznic albo prośba o pomoc, by w głowie odezwał się głos: „Powinnam teraz robić coś innego”. Ten głos bywa głośny, ale nie zawsze ma rację.

Warto pamiętać, że nie ma jednego wzorca dobrej mamy, do którego trzeba się dopasować. Są dni łatwiejsze i trudniejsze, dni pełne czułości i takie, w których dominuje zmęczenie. Wszystkie są częścią macierzyństwa.

Jeśli poczucie winy mamy wraca za każdym razem, gdy myślisz o sobie, spróbuj podejść do tego łagodnie – jak do sygnału, że bierzesz na siebie zbyt wiele, a nie jak do dowodu, że robisz coś źle.

Nie jesteś w tym sama

Emocje w ciąży i po porodzie potrafią zmieniać się z godziny na godzinę. Ulga i ogromna miłość mogą przeplatać się z rozdrażnieniem, smutkiem, niepokojem albo trudnym do określenia poczuciem odrętwienia. To nie jest lista typowych objawów – pokazuje jedynie, jak różnie można przeżywać ten czas.

Wiele mam mówi, że czuje się przytłoczona macierzyństwem, choć jednocześnie bardzo kocha swoje dziecko. Te dwa uczucia wcale się nie wykluczają. Zmęczenie, przerywany sen, nowa codzienność i natłok rad z zewnątrz robią swoje.

Czasem trudno o tym mówić, bo wciąż można spotkać się z przekonaniem, że macierzyństwo to „najpiękniejszy czas w życiu”. Jeśli przeżywasz ten czas inaczej, nie oznacza to, że coś jest z Tobą nie tak.

Bycie przytłoczoną macierzyństwem nie jest czymś, co trzeba znosić w milczeniu. Rozmowa z bliską osobą, inną mamą albo specjalistą może być pierwszym krokiem do tego, by poczuć się lepiej.

Proste sposoby, by zadbać o siebie

Poniżej znajdziesz pięć pomysłów, które możesz wykorzystać także w trudniejszy dzień. Nie chodzi o idealny rytuał – wystarczy jedna rzecz, która pozwoli Ci złapać oddech. Właśnie od tego możesz zacząć, jeśli zastanawiasz się, jak zadbać o siebie po porodzie.

• Odpoczywaj, kiedy możesz. Nie zawsze uda się przespać dłuższą chwilę, ale nawet dziesięć minut w ciszy, z zamkniętymi oczami, na kanapie może być wartościowym odpoczynkiem.

• Przyjmuj pomoc, kiedy ktoś ją proponuje. Jeśli ktoś pyta, w czym pomóc, odpowiedz konkretnie: „Weź, proszę, dziecko na spacer” albo „Wstaw pranie”. Jasna prośba ułatwia sprawę obu stronom.

• Bądź w kontakcie z ludźmi, którym ufasz. Krótka wiadomość głosowa do przyjaciółki albo rozmowa podczas karmienia wystarczy. Nie musisz mieć nic ciekawego do opowiedzenia.

• Zauważaj małe sukcesy. Wyjście z domu, ugotowany obiad, uspokojenie dziecka – to prawdziwe osiągnięcia, nawet jeśli nikt ich nie zauważy.

• Bądź dla siebie łagodna. Spróbuj mówić do siebie tak, jak mówiłabyś do koleżanki w tej samej sytuacji. Zwykle mamy dla innych znacznie więcej wyrozumiałości.

Jeśli danego dnia nie uda Ci się zrobić żadnej z tych rzeczy – to też jest w porządku. Jutro możesz spróbować ponownie.

Dla przyszłych mam

Nie każdy czuje się w pełni gotowy na narodziny dziecka i nie ma w tym nic niepokojącego. Przygotowanie emocjonalne jest równie ważną częścią przygotowań jak spakowanie torby do szpitala.

Zdrowie psychiczne w ciąży to temat, o którym mówi się mniej niż o wynikach badań czy planie porodu, choć samopoczucie w tym czasie może zmieniać się równie dynamicznie. Radość, ekscytacja, obawy związane z porodem i niepewność, jak wszystko się ułoży – wszystkie te emocje mogą pojawiać się na przemian.

Wizyta u położnej POZ, lekarza rodzinnego czy ginekologa to dobra okazja, żeby powiedzieć, jak naprawdę się czujesz. Nie musisz czekać, aż ktoś pierwszy zapyta, ani wiedzieć, jak o tym opowiedzieć.

Warto też powiedzieć partnerowi lub bliskiej osobie, czego potrzebujesz – czasem rozmowy, a czasem po prostu obecności w ciszy. Mówienie otwarcie o zdrowiu psychicznym w ciąży może sprawić, że później łatwiej Ci będzie poprosić o wsparcie.

Dla świeżo upieczonych mam

Przyzwyczajenie się do nowej codzienności wymaga czasu i nie ma jednego wzorca dobrego rodzica. To, co sprawdza się w jednej rodzinie, w innej może nie zadziałać – i oba podejścia mogą być równie dobre.

Dla części mam więź z dzieckiem pojawia się od pierwszej chwili, u innych buduje się stopniowo, przez tygodnie codziennych czynności: karmienia, noszenia czy przewijania. Jeśli nie poczułaś od razu silnych emocji, nie oznacza to porażki ani nie świadczy o tym, jak bardzo kochasz swoje dziecko.

Ciało również potrzebuje czasu, żeby dojść do siebie – więcej na ten temat przeczytasz w artykule Rekonwalescencja po porodzie – jak długo trwa połóg?.

To, że czasami czujesz się przytłoczona macierzyństwem, nie oznacza, że źle opiekujesz się dzieckiem. Jeśli trudne emocje się utrzymują, warto porozmawiać ze specjalistą – bez względu na to, ile czasu minęło od porodu.

Kiedy warto poprosić o wsparcie

Jeśli trudne emocje nie mijają, nasilają się albo utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto porozmawiać ze specjalistą. Proszenie o pomoc jest formą troski o siebie i dziecko – nie oznaką słabości.

Na pytanie, gdzie szukać wsparcia po porodzie, w Polsce można odpowiedzieć dość konkretnie. W pierwszej kolejności warto zwrócić się do położnej POZ – również podczas wizyt patronażowych w połogu. Możesz też porozmawiać z lekarzem rodzinnym lub ginekologiem.

Standard organizacyjny opieki okołoporodowej obejmuje ocenę stanu emocjonalnego kobiety w ciąży i w połogu, w tym ryzyka depresji – warto więc wiedzieć, że rozmowa o samopoczuciu jest naturalną częścią opieki, a nie czymś nadzwyczajnym.

Tematy takie jak „baby blues” czy depresja poporodowa najlepiej omówić ze specjalistą, który podejdzie do Twojej sytuacji indywidualnie. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zajrzyj do artykułu Depresja poporodowa: objawy, leczenie i wsparcie.

Wiadomość od Pampers z okazji Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego

W Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego chcemy powiedzieć jedno: jesteśmy tu dla Twojego dziecka, ale także dla Ciebie. Ty też jesteś ważna – każdego dnia, nie tylko dziś.