Dlaczego sen jest konieczną częścią rozwoju Twojego dziecka

Skomentowane przez 0 użytkowników.   Czytaj komentarze

Streszczenie artykułu

Pracowity umysł

Niemowlęta wyglądają tak pięknie i spokojnie, kiedy śpią. Obserwowanie, jak drzemią całkowicie zadowolone, wywołuje uśmiech na Twojej twarzy, zwłaszcza kiedy wiesz, że jest to również szansa dla Ciebie, żeby przymknąć na chwilę oko! W ciągu ostatnich kilku miesięcy nauczyłaś się zapewne doceniać sen bardziej niż kiedykolwiek przedtem. Bycie często pozbawioną snu sprawiło, że naprawdę rozumiesz, jak ważny jest sen. Ale dla Twojego maleństwa jest on jeszcze bardziej niezbędny. Możesz myśleć, że Twoje maleństwo zwyczajnie usypia, kiedy jest zmęczone, aby dać szansę ciału do odpoczynku, a mózgowi do wyłączenia się z zewnętrznego świata. Jakże jesteś w błędzie! W rzeczywistości podczas snu umysł Twojego niemowlęcia jest zajęty nauką. Naukowcy są w stanie badać aktywność mózgu podczas snu i odkryli, że pewne konkretne części mózgu są wtedy bardziej aktywne niż na jawie. Ten stan obniżonej świadomości i zredukowanej aktywności fizycznej umożliwia mózgowi kontynuowanie kluczowych zadań, które nie mogą być tak skutecznie realizowane w stanie przebudzenia.

Podczas snu oczy i uszy Twojego maluszka odpoczywają. Nie są zajęte przyjmowaniem wszystkich impulsów z otaczającego ich świata, jak to ma miejsce na jawie. To daje mózgowi okazję, żeby zwrócił się w kierunku ważnych zadań związanych z utrwalaniem wspomnień i nauką. Na jawie Twoje maleństwo nieustannie zdobywa doświadczenie, wiele rzeczy jest dla niego zupełną nowością, a jego mózg magazynuje ogromną ilość różnych doznań, pochodzących z tego, co słyszy, czuje, robi lub widzi, a wszystko to musi zostać uporządkowane później, w czasie snu. Przypomina to trochę siadanie do odrobienia papierkowej roboty pod koniec wyjątkowo pracowitego dnia w biurze. W przypadku mózgu ludzkiego, zwłaszcza najmłodszych niemowląt, zadanie to wiąże się z powstawaniem nowych połączeń pomiędzy komórkami nerwowymi lub neuronami. Jest to trochę tak, jakby mózg był olbrzymim obwodem elektronicznym i za każdym razem, kiedy odbywa się proces nauki, montowany jest nowy przewód, łączący jedną część mózgu z drugą. Zdumiewające jest, jak wielka część tego nowego „okablowania” jest instalowana podczas snu. A zatem następnym razem, kiedy oczy Twojego maluszka zaczną się zamykać, pamiętaj, że jego mózg właśnie szykuje się na nocną zmianę!

Skąd to wiemy?

To badania nad mózgami piskląt dostarczyły naukowcom kluczowych wskazówek na temat roli snu w rozwoju mózgu. Badaniom poddano pisklęta na wczesnym etapie procesu uczenia naturalnego śpiewu, właściwego dla ich gatunku. Robią to w sposób naturalny poprzez kopiowanie dźwięków wydawanych przez ich ptasią mamę. Podczas eksperymentu pisklęta słyszały i powtarzały nagrany na taśmę śpiew ich matki. Badacze zaprojektowali dwa różne warianty warunków do nauki dla piskląt. Jedna grupa ćwiczyła swój świergot, a potem została odizolowana od dźwięków na okres odpoczynku, w trakcie którego pozostawała przytomna. W drugim przypadku, grupa niemowląt również miała okres przerwy w ćwiczeniu świergotania, ale tym razem pisklęta były stymulowane do zaśnięcia.

Odkrycia naukowców były oszałamiające. Pisklęta, które spały pomiędzy sesjami ćwiczeń były w stanie wydać bardziej dokładny świergot podczas następnej sesji niż te, które pozostawały obudzone w porze odpoczynku. Naukowcy zmierzyli również poziom aktywności mózgu piskląt w czasie trwania eksperymentu. Wszystkie mózgi były bardzo aktywne w momencie naśladowania śpiewu matki. Jednak kiedy nadchodził czas przerwy i taśma z nagraniem była wyłączana, obydwie grupy wykazywały znaczne różnice. Pisklęta, które odpoczywały na jawie, natychmiast redukowały aktywność swoich mózgów. Natomiast śpiące pisklęta wręcz przeciwnie, wykazywały podtrzymaną wysoką aktywność mózgu podczas snu, zupełnie jakby milcząco nadal ćwierkały lub słuchały i przetwarzały dźwięki wydawane przez matkę. Innymi słowy, odkrycia te sugerują, że podczas snu druga grupa piskląt ugruntowywała to, czego właśnie się nauczyła na temat matczynego śpiewu, a szczegóły nauki były poddawane zapamiętywaniu. Pisklęta, które pozostawały przytomne pomiędzy okresami ćwiczeń, nie miały szansy na przetwarzanie informacji, dlatego uczyły się wolniej. A zatem następnym razem, kiedy będziesz miała okazję usłyszeć słowika, pamiętaj, że to sen pomógł mu rozwinąć tak piękne kwilenie.

Nauka poprzez sen

Kiedy odkryto powiązania snu i nauki dzięki studiowaniu ptaków, naukowcy zwrócili swoje zainteresowania w kierunku snu człowieka, aby móc lepiej docenić ten związek. Chcieli również zrozumieć, w jakim stopniu różne stany snu mogą odgrywać rolę w tworzeniu połączeń mózgowych. Proces rozwoju ludzkiego mózgu zachodzi podczas głębokiej i aktywnej fazy snu, w ciągu nocy. Głęboki sen charakteryzuje się nieznacznymi ruchami ciała i trudniej jest się z niego wybudzić. Sen aktywny jest okresem, w którym zazwyczaj doświadczamy snów i poruszamy się, wiercąc i przewracając na łóżku. Po szczegółowym zbadaniu aktywności mózgu, która włącza się w czasie różnych faz snu, naukowcy wiedzą już, że mózg zachowuje się zupełnie odmiennie w fazie aktywnej i głębokiej snu. A ponieważ ta pierwsza charakteryzuje się intensywnymi falami aktywności przechodzącymi przez mózg, można dojść do wniosku, że jest to okres, w którym mózg wykonuje całą swoją pracę. Jednak w rzeczywistości sen aktywny nie jest jedynym okresem, kiedy mózg jest zajęty. Przy bliższym zbadaniu okazuje się, że kilka kluczowych jego części jest faktycznie bardziej aktywna podczas tzw. cichego, głębokiego snu, kiedy całość ogólnej aktywności mózgu jest bardziej zahamowana.

Nowe badania koncentrują się na próbie zrozumienia, jak dokładnie różne fazy snu, włączając w to fazę przejściową pomiędzy nimi, mogą być zaangażowane w tworzenie nowych ścieżek dla nauki. Co się naprawdę dzieje za zamkniętymi powiekami Twojego niemowlęcia? W jaki sposób różne części mózgu koordynują swoją pracę w tworzeniu bardziej złożonych połączeń nerwowych? Jakie są skutki pozbawienia snu w rozwoju dziecka? Jakiekolwiek odpowiedzi zostaną uzyskane, jedno jest pewne: sen jest absolutnie kluczowy dla zdrowego rozwoju Twojego maleństwa. Bez snu mózg mógłby rozpocząć walkę, aby znaleźć inne możliwości do efektywnej reorganizacji wszystkich informacji zdobywanych w ciągu dnia i utrwalania ich w pamięci długotrwałej. Dla Twojego malucha utrwalanie informacji w pamięci jest równie ważne jak sam proces nauczania. Spędza całe dnie na dotykaniu przedmiotów, słuchaniu dźwięków i rozglądaniu się dookoła w swoim otoczeniu. Kiedy odkrywa nowy, interesujący obiekt, potrafi wyczuć nieznaną fakturę i kształt, zaczyna nim potrząsać i wkłada go do buzi, a każdy ze zmysłów wysyła do jego umysłu fragment informacji na temat nowego przedmiotu zabawy. Ale kiedy jest przytomny, często nie ma zbyt wiele czasu, żeby scalić wszystkie te bodźce w jedno mentalne wyobrażenie, które pozwoliłoby mu odkryć całe znaczenie tej i innych nowych rzeczy. Nie jest więc dziwne, że potrzebuje wiele snu, w okresie kiedy jego dni są wypełnione stale nowymi doświadczeniami. A więc następnym razem wejdź cicho, na palcach, do pokoju swojego maleństwa i daj mu buziaka podczas snu, myśląc o tym, jak ważna praca jest wykonywana za tymi maleńkimi, zamkniętymi powiekami. Jego umysł jest bardziej zapracowany niż kiedykolwiek wcześniej tworzeniem wszystkich nowych połączeń, które będą mu niezbędne w poznawaniu znaczeń swoich codziennych odkryć.

Do góry